Een boom planten in het najaar: begin bij uw grond

Een boom plant u niet voor één seizoen maar voor dertig jaar of langer. Dat maakt de keuze spannender dan bij welke plant ook: een vaste plant die tegenvalt zet u in het voorjaar ergens anders, een boom niet. Oktober en november zijn de beste maanden om te planten. In dit artikel leest u waarom, welke boom bij welke grond past en hoe u hem zo plant dat hij de winter goed doorkomt.

1 Wanneer plant u een boom het best?

In de herfst stopt een boom met groeien boven de grond, maar onder de grond gaat hij door zolang de bodem niet bevroren is. De grond is nog warm van de zomer en de herfstregen houdt hem vochtig. Een boom die u nu plant, maakt dus eerst wortels en hoeft pas in april blad te dragen. Plant u in het voorjaar, dan moet hij tegelijk wortelen en uitlopen, vaak net voor een droge periode.

Bomen met een kluit of in een pot kunt u de hele herfst planten. Wortelgoed, dus bomen zonder aarde om de wortels, plant u als het blad gevallen is, meestal vanaf half november. Plant nooit in bevroren of drassige grond: wacht dan een paar dagen.

2 Waarom begint u bij de grond?

Hoe mooi een boom in de kwekerij ook is: of hij in uw tuin slaagt, bepaalt vooral de grond. Een berk die op veen vanzelf groeit, kwakkelt op zware klei. Een amberboom die op rivierklei prachtig kleurt, heeft op droog zand moeite. De grondsoort merkt u bij een boom pas na een paar jaar, en dan is verplanten lastig.

Gokken hoeft niet. Met de gratis bodemcheck van Tuinzen vult u uw adres in. Tuinzen leest de grondsoort per adres uit de officiële Bodemkaart van Vlaanderen (DOV): zand, zandleem, leem, klei of veen. Zo weet u al vóór u naar de kwekerij gaat welke bomen kansrijk zijn.

3 Welke boom past bij welke grond?

Hieronder staan de bomen uit onze eigen selectie van twaalf bomen voor kleine en middelgrote tuinen, per grondsoort. Dezelfde lijst gebruiken we voor het boomadvies in elk Slim Tuinplan. Het getal tussen haakjes is de tuinmaat waarvanaf de boom op zijn plek is.

• Zandgrond (Kempen, zandstreek): krentenboompje (30 m²), Chinese kornoelje (30 m²), sierappel 'Evereste' (40 m²), Tibetaanse kers (40 m²), meidoorn (40 m²), meerstammige berk (80 m²), plus een vijg tegen een zuidmuur (25 m²).
• Polderklei: sierappel 'Evereste' (40 m²) en meidoorn (40 m²). Polderklei is vruchtbaar maar vaak zwaar en in de winter nat; kies bomen die daar tegen kunnen.
• Rivierklei: sierappel 'Evereste', papierschors-esdoorn en meidoorn (alle drie 40 m²), Perzisch ijzerhout (60 m²), amberboom en katsura (80 m²).
• Leem en zandleem: alle twaalf bomen uit de selectie. Leem houdt vocht vast en laat overtollig water toch door, dus hier is de keus het grootst.
• Löss: tien van de twaalf, van de Japanse esdoorn (25 m²) tot de amberboom (80 m²). Alleen berk en katsura staan er niet bij.
• Veen: krentenboompje (30 m²), meidoorn (40 m²), meerstammige berk en katsura (80 m²). Veen is nat en zuur; deze bomen voelen zich daar thuis.

4 Hoe groot mag de boom worden in uw tuin?

De meest gemaakte fout na de verkeerde grond: een boom die na tien jaar de hele tuin in de schaduw zet. Kijk daarom naar de eindmaat, niet naar de maat in de kwekerij. Een Japanse esdoorn wordt drie tot vier meter hoog met een kroon van drie meter. Een meerstammige berk haalt acht tot twaalf meter met een kroon van zes meter.

Hebt u een kleine tuin, kies dan een meerstammige boom zoals het krentenboompje. Die blijft lager en breder en past goed in een border. Tegen een warme zuidmuur is ook een vijg een mooie keuze: groot blad, eigen vijgen, en met drie tot vier meter blijft hij bescheiden.

5 Hoe plant u een boom?

1. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit, maar niet dieper. De boom moet even diep staan als in de kwekerij; te diep planten is een van de vaakste oorzaken van kwijnende bomen.
2. Maak de bodem en de wanden van het gat los met een spitvork. Op klei voorkomt u zo dat het gat een badkuip wordt waarin water blijft staan.
3. Zet een schuine paal aan de kant waar de wind vandaan komt en bind de stam met een brede boomband vast. Geen touw of ijzerdraad: dat snijdt in de schors.
4. Vul het gat met de uitgegraven grond. Op arm zand mag er wat compost door, maar niet te veel: de wortels moeten ook de grond eromheen in willen.
5. Geef direct flink water, ook als het regent, zodat de grond rond de wortels aansluit. Leg daarna een ring mulch of compost rond de stam, niet tegen de stam aan.

6 Wanneer plant u een haag?

Voor een haag geldt hetzelfde: oktober en november zijn de beste plantmaanden, en de grond bepaalt welke soort het goed doet. Op natte zware klei heeft een beukenhaag het bijvoorbeeld moeilijk, terwijl haagbeuk en liguster daar zonder moeite groeien. Alles over het planten van een haag in de herfst leest u in haag planten in het najaar. Met de gratis haagconfigurator tekent u uw haag op de luchtfoto en ziet u welke soort bij uw grond past.

7 Hoeveel water heeft een nieuwe boom nodig?

Een boom die in de herfst is geplant, heeft in de winter weinig nodig. Het eerste voorjaar en de eerste zomer zijn het belangrijkst: geef bij droogte eens per week een flinke gieter of emmer water op de plantplek, liever veel in één keer dan elke dag een beetje. Op zandgrond geldt dat ook in het tweede jaar. Houd de grond rond de stam vrij van gras, dat concurreert om water. Controleer in het voorjaar of de boomband niet te strak zit.

Veelgestelde vragen over een boom planten in het najaar

Wanneer plant u een boom het best?

In oktober en november. De grond is dan nog warm en vochtig, zodat de boom wortels maakt voor de winter en in het voorjaar meteen kan groeien. Bomen zonder kluit (wortelgoed) plant u als het blad gevallen is, van half november tot maart, zolang het niet vriest.

Welke boom past in een kleine tuin?

Kies een boom die klein blijft. Een Japanse esdoorn of een vijg tegen een zuidmuur past al vanaf zo'n 25 m² tuin, een krentenboompje of Chinese kornoelje vanaf 30 m².

Welke boom groeit op kleigrond?

Op polderklei doen de sierappel 'Evereste' en de meidoorn het goed. Op rivierklei is de keus groter, onder meer met papierschors-esdoorn, Perzisch ijzerhout, amberboom en katsura. Maak het plantgat op klei breed en los, zodat er geen water in blijft staan.

Welke boom groeit op veengrond?

Op natte, zure veengrond doen het krentenboompje, de meidoorn, de berk en de katsura het goed. Bomen die droge voeten willen, zoals de Japanse esdoorn, kunt u daar beter niet planten.