In november gaat de tuin in rust, maar onder de grond gebeurt nog veel. Wat u nu doet, hangt af van uw grond: op zand houdt u voeding vast, op klei blijft u eraf, op veen let u op water. Hieronder staan acht klussen voor november, met voor elke klus het advies voor uw grondsoort.
Wat doet u in november op uw grond?
Kies uw grond:
Zandgrond: zand spoelt in de winter het snelst leeg. Dek uw border af met een laag blad of compost; dat is de wintervoeding waar uw zand het voorjaar mee begint.
Zandleem: blijft lang bewerkbaar, dus u kunt nog planten wat op andere gronden moet wachten. Ruim niet te veel op: staand blad beschermt en voedt de bodem.
Leem: november is hier de maand van de bomen, heesters en hagen. De grond is nog niet koud en houdt precies genoeg vocht voor nieuwe wortels.
Polderklei: blijf van natte klei af, want elke voetstap verdicht de grond voor maanden. Leg compost bovenop en laat de vorst en de wormen het werk doen.
Veen: veen is in november op zijn natst. Controleer de afwatering. Staat er water op of zakt uw voet erin weg, laat de grond dan even met rust; is uw veen goed ontwaterd, dan kunt u gewoon planten.
Kies hierboven uw grond, dan ziet u bij elke klus het advies voor uw grond.
Weet u het niet? Doe de gratis bodemcheck met uw adres.
1 Is november een goede maand om een haag te planten?
Ja, november is de beste maand om een haag te planten. Haagplanten met blote wortel (wortelgoed) zijn nu te koop, goedkoper dan potplanten, en wortelen in de nog warme grond voor de winter.
Zandgrond en zandleem: plant nu en meng wat compost door de plantgeul, dan houdt de grond rond de jonge wortels beter vocht vast.
Leem: de beste uitgangspositie. Vrijwel elke klassieke haag groeit hier goed, van beuk tot taxus.
Polderklei: plant op een droge dag, nooit in natte, plakkende klei, en maak de geul breed en los. Haagbeuk en veldesdoorn doen het op klei goed.
Veen: is uw veen goed ontwaterd, plant dan nu gewoon, op een droge dag. Staat er water op of zakt uw voet erin weg, wacht dan tot februari of maart. Wortelgoed is dan nog te koop.
Hoe u plant en hoeveel planten per meter u nodig hebt: haag planten in het najaar. Welke haag bij uw grond past, ziet u in de gratis haagconfigurator.
2 Kunt u in november nog bomen, heesters en rozen planten?
Ja, met blote wortel plant u ze zodra het blad gevallen is, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Wat vóór de vorst wortelt, heeft in maart weken voorsprong.
Zandgrond: plant nu, niet dieper dan in de kwekerij, en geef meteen flink water, ook als het regent.
Zandleem: blijft lang bewerkbaar, dus hier kunt u de hele maand door planten.
Leem: november is hier de maand van de bomen en heesters. De grond houdt precies genoeg vocht voor nieuwe wortels.
Polderklei: alleen op een droge dag. Maak bodem en wanden van het plantgat los, anders wordt het een badkuip waarin water blijft staan.
Veen: op goed ontwaterd veen plant u nu gewoon, op een droge dag. Is de grond drassig, wacht dan tot het voorjaar; in natte veengrond komen nieuwe wortels in de winter slecht op gang.
Welke boom bij welke grond past, leest u in een boom planten in het najaar.
3 Moet u de border in november opruimen?
Nee, laat vaste planten en siergrassen staan tot maart. Het blad beschermt de plant tegen vorst, holle stengels herbergen insecten en zaadhoofden voeren vogels; knip alleen weg wat ziek of papperig is.
Zandgrond en zandleem: staand blad beschermt en voedt de bodem. Wat omvalt, laat u liggen.
Leem: staand blad en zaaddozen zijn wintervoer en schuilplaats ineen.
Polderklei: het blad beschermt de kroon én de structuur van de grond. Hoe minder u nu in de border staat, hoe beter.
Veen: het blad van vaste planten beschermt hier extra tegen vorst aan de wortels.
4 Wat doet u met de bladeren in november?
Haal blad van het gazon en de paden en leg het in de border. Op het gras verstikt het, in de border beschermt het de grond en maken wormen er voeding van.
Zandgrond: hier is blad het meest waard. Leg vijf tot tien centimeter blad of compost op de border; dat is de wintervoeding waar uw zand het voorjaar mee begint.
Zandleem: een dunne laag blad of compost is genoeg om de bodem levend te houden.
Leem: een dunne laag voorkomt dat de bovenste laag door regen dichtslaat.
Polderklei: leg blad en compost bovenop en spit niets in. Wormen trekken het de grond in en maken klei zo losser.
Veen: veen is al rijk aan organische stof. Een dunne laag is genoeg; een dikke natte laag tegen de planten kan rotten.
5 Moet u de grond in de herfst spitten?
Nee, tussen vaste planten en heesters is spitten niet nodig. Het verstoort het bodemleven; compost bovenop werkt beter, de wormen doen de rest.
Zandgrond en zandleem: spitten heeft hier geen nut. De grond is los genoeg; u verliest alleen organische stof.
Leem: het enige echte risico is verdichting. Loop na regen niet door de border.
Polderklei: blijf van natte klei af. Leg compost bovenop en laat vorst en wormen het werk doen; kapotgevroren kluiten vallen in het voorjaar vanzelf uiteen.
Veen: bewerk veen zo weinig mogelijk. Rust is het beste onderhoud dat veen kan krijgen.
6 Kunt u in november nog tulpen planten?
Ja, tulpen kunt u tot in december planten, zolang de grond niet bevroren is. Plant ze op twee tot drie keer hun eigen hoogte.
Zandgrond en zandleem: de beste grond voor bollen. Hij is los en bollen verrotten hier zelden.
Leem: plant op een droge dag; de grond blijft hier lang warm genoeg.
Polderklei: leg een handje scherp zand onder elke bol tegen het wegrotten.
Veen: op goed ontwaterd veen kunt u bollen nu nog planten. Is de grond drassig, plant ze dan in een pot.
7 Waar blijft het water staan in uw tuin?
Loop na een flinke regenbui door de tuin. Een plas die na een dag weg is, is geen probleem; water dat dagen blijft staan, wijst op verdichte grond of hoog grondwater.
Zandgrond en zandleem: water zakt snel weg. Blijft het toch staan, dan zit er vaak een verdichte laag onder, zoals bij nieuwbouw.
Leem: plassen ontstaan meestal waar vaak gelopen wordt. Leg daar een pad of stapstenen.
Polderklei: klei houdt water lang vast. Kies voor natte plekken planten die natte voeten verdragen.
Veen: controleer de afwatering. Waar wekenlang water staat, verdrinken zelfs veenliefhebbers; plant daar later iets hoger dan de omgeving.
8 Hoe maakt u het gazon winterklaar?
Maai een laatste keer op vijf tot zes centimeter zolang het gras groeit en hark het blad eraf. Loop niet over bevroren gras: de sprieten breken.
Zandgrond en zandleem: droogt snel op na regen, dus hier kunt u het langst doorgaan met maaien en harken.
Leem: maai alleen als het gras droog is; nat gras op leem verdicht onder de maaier.
Polderklei: blijf van het natte gazon af. Wat u nu dichtloopt, blijft tot in de zomer verdicht.
Veen: mos hoort bij natte, zure grond. Pak het in het voorjaar aan, niet nu.
Veelgestelde vragen over de tuin in november
Wat moet u in november in de tuin doen?
In november plant u hagen, bomen en heesters met blote wortel, laat u de border staan, legt u blad en compost op de border en plant u de laatste tulpen. Wat u precies doet, hangt af van uw grond: op zand dekt u af tegen uitspoelen, op klei blijft u van de natte grond af en op veen controleert u de afwatering.
Kunt u in november nog een haag planten?
Ja, november is de beste maand om een haag te planten. Haagplanten met blote wortel zijn dan te koop en de grond is nog warm genoeg om te wortelen. Plant niet in bevroren of drassige grond; op natte polderklei en veen wacht u beter op een drogere periode.
Moet u bladeren in november opruimen?
Haal blad van het gazon en de paden, maar laat het in de border liggen. In de border beschermt blad de grond en wordt het door wormen tot voeding verwerkt. Op zandgrond is een laag blad of compost de belangrijkste wintervoeding.
Moet u kleigrond in de herfst spitten?
Nee. Op natte klei verdicht elke voetstap de grond voor maanden. Leg compost bovenop en laat de vorst en de wormen het werk doen; kapotgevroren kluiten vallen in het voorjaar vanzelf uiteen.
Kunt u in november nog tulpen planten?
Ja, tulpen kunt u tot in december planten zolang de grond niet bevroren is. Plant ze op twee tot drie keer hun eigen hoogte. Op klei legt u een handje scherp zand onder elke bol; op natte veengrond plant u ze beter in een pot.
Wat doet u in november op veengrond?
Veen is in november op zijn natst. Controleer waar water blijft staan. Is uw veen goed ontwaterd, dan kunt u hagen, bomen en bollen gewoon planten; staat er water op of zakt uw voet erin weg, wacht dan tot februari of maart.
Elke maand de klussen voor uw grond in uw mailbox
Mijn tuinjaar mailt u vanaf 16 november elke maand de taken voor uw planten op uw bodem, volgens de methode van een hovenier.
Bekijk Mijn tuinjaar →Lees ook