In december doet u in de tuin weinig, maar wel de goede dingen: snoei fruitbomen op een droge dag zonder vorst, plant alleen als de grond niet bevroren of nat is, bescherm potten en de buitenkraan tegen vorst en laat blad, stengels en zaadhoofden staan voor de dieren. Wat u wel en niet kunt doen, hangt in december meer af van uw grondsoort dan van de datum: op zand kunt u vaak nog planten, van natte klei en veen blijft u af.
Wat is er in december anders op uw grond?
Kies uw grond:
Zand: bevriest snel en ontdooit ook snel. Op een zachte dag kunt u nog planten of vergeten bollen wegsteken. Laat de mulchlaag liggen: zand spoelt in de winter het snelst leeg.
Zandleem: komt de winter vrijwel altijd goed door. De echte decemberklus: kijk na storm en vorst of jonge aanplant nog stevig staat, en druk losgevroren planten voorzichtig vast.
Leem: na zware regen verslempt de bovenlaag en slaat dicht tot een korst. Laat de mulchlaag liggen en blijf van natte grond af, want leem verdicht snel onder uw voeten.
Polderklei: klei en vorst zijn vrienden, want vorst maakt de kluiten fijn. Blijf van natte klei af: elke voetstap verdicht de grond voor maanden. Leg compost bovenop en laat de winter het werk doen.
Veen: vorst kan planten omhoogdrukken. Loop na een vorstperiode de border langs en druk opgevroren planten voorzichtig terug. Verder is rust het beste onderhoud dat veen kan krijgen.
Kies hierboven uw grond, dan ziet u bij elke klus het advies voor uw grond.
Weet u het niet? Doe de gratis bodemcheck met uw adres.
1 Kunt u in december nog snoeien?
Ja, op een droge dag zonder vorst: appel- en perenbomen en bladverliezende sierheesters die te vol worden. Laat voorjaarsbloeiers zoals forsythia staan (anders knipt u de bloemknoppen weg), en ook berk, walnoot en esdoorn, die bloeden bij snoei in de winter; een Japanse esdoorn snoeit u hooguit in juli of augustus. Pruim en kers snoeit u liever in de zomer.
Zand en zandleem: de grond droogt snel op, dus elke droge dag zonder vorst is een snoeidag.
Leem: blijf bij nat weer van de grond onder de boom af; leem verdicht snel onder uw voeten.
Polderklei en veen: snoei vanaf het pad of een plank, zodat u de natte grond onder de boom niet dichtloopt.
2 Kunt u in december nog planten?
Ja, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Bomen, heesters, rozen en hagen met blote wortel (wortelgoed) en vergeten tulpenbollen kunnen op een vorstvrije dag de grond in; druk de grond rond de wortels goed aan.
Zand: hier kunt u het langst doorplanten. De grond droogt na regen snel op en ontdooit snel.
Zandleem: blijft lang bewerkbaar. Plant op een vorstvrije dag en kijk na storm of de nieuwe aanplant nog stevig staat.
Leem: plant alleen als de grond niet nat is; is hij dat wel, wacht dan tot het voorjaar.
Polderklei: plant alleen als de grond niet aan uw spade plakt.
Veen: plant alleen waar geen water op staat. Is de grond drassig, wacht dan tot het voorjaar.
3 Hoe beschermt u de tuin in december tegen vorst?
De meeste planten in volle grond zijn winterhard en hoeven niets. Potten en jonge aanplant zijn eerder kwetsbaar, want de grond in een pot bevriest veel sneller: zet potten tegen de muur en op pootjes en haal de schotels weg. Leg vliesdoek alleen tijdelijk bij strenge vorst, laat de buitenkraan leeglopen en loop niet over berijpt gras.
Zand: de grond bevriest sneller en dieper, maar droog. Een laag blad over de border houdt de wortels warmer.
Zandleem: komt de winter vrijwel altijd goed door. Een laag blad over de border is genoeg.
Leem: de meeste planten komen hier goed de winter door. Let vooral op potten en jonge aanplant.
Polderklei en veen: natte vorst is hier het verraderlijkst. Water rond de wortels bevriest, en planten als lavendel kunnen daar slecht tegen.
4 Wat doet u in december met de vijver?
Houd een stukje van het water ijsvrij met een ijsvrijhouder of een drijvend stuk isomo, zodat gassen uit rottend blad kunnen ontsnappen. Hak nooit een gat in het ijs: de klap schrikt vissen en kikkers in hun winterrust op. Zet een fontein of waterval uit, want die koelt het diepere water af waar vissen overwinteren.
5 Hoe helpt u dieren in de winter in uw tuin?
Laat blad onder struiken liggen en maak van snoeihout een losse takkenhoop voor egels, insecten en kikkers. Laat stengels en zaadhoofden staan tot maart, zoals die van zonnehoed en prachtriet: vogels eten de zaden en insecten overwinteren in de holle stengels. Hang vetbollen op zonder netje.
Zand en zandleem: blad dat blijft liggen, is ook de wintervoeding van de grond. Zand spoelt in de winter het snelst leeg.
Leem: blad en stengels die blijven liggen, beschermen de bovenlaag tegen dichtslaan door regen.
Polderklei en veen: nog een reden om weinig op te ruimen. Hoe minder u over de natte grond loopt, hoe beter de structuur blijft.
6 Welke klussen kunt u in december verder doen?
Maak het tuingereedschap schoon voordat u het opbergt: aarde eraf, droog maken, snoeischaren slijpen en licht invetten tegen roest. Maak tuinslangen leeg en berg ze vorstvrij op. En plan het voorjaar: waar bleef het kaal, waar miste u hoogte?
Zand en zandleem: op een zachte dag kunt u nog buiten aan de slag. In maart is zand ook de grond waarop u als eerste kunt zaaien.
Polderklei en leem: december is bij uitstek een maand voor binnenwerk. De grond laat u met rust, het plan maakt u op papier.
Veen: rust is het beste onderhoud. Kijk na een natte week alleen of de border niet blank staat.
Veelgestelde vragen over de tuin in december
Kunt u in december nog snoeien?
Ja, op een droge dag zonder vorst kunt u appel- en perenbomen en bladverliezende sierheesters snoeien. Snoei geen voorjaarsbloeiers zoals forsythia, want dan verdwijnen de bloemknoppen. Berk, walnoot en esdoorn bloeden bij snoei in de winter en het voorjaar, en pruim en kers snoeit u liever in de zomer.
Kunt u in december nog planten?
Ja, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Bomen, heesters en hagen met blote wortel en vergeten tulpenbollen kunnen nog de grond in. Op zand lukt dat het langst; op natte klei, veen en leem wacht u beter tot de grond droger is.
Wat doet u in de winter in de tuin?
In de winter laat u de tuin vooral met rust: stengels, zaadhoofden en blad blijven staan als beschutting voor dieren. U snoeit fruitbomen op vorstvrije dagen, beschermt potten en de buitenkraan tegen vorst, houdt een stukje vijver ijsvrij en maakt uw gereedschap schoon. Het voorjaar plant u op papier.
Moet u planten in december afdekken tegen vorst?
De meeste planten in volle grond niet. Potten, jonge aanplant en planten die niet helemaal winterhard zijn, zijn eerder kwetsbaar. Zet potten tegen de muur en op pootjes en leg vliesdoek alleen tijdelijk bij strenge vorst. Op natte klei en veen is natte vorst het grootste risico.
Wat doet een tuinman in de winter?
Een tuinman snoeit in de winter fruitbomen en heesters, plant bomen en hagen met blote wortel zolang de grond het toelaat, onderhoudt het gereedschap en maakt plannen voor het voorjaar. Op natte klei en veen blijft ook een tuinman van de border af, om de structuur van de grond te sparen.
Elke maand dit voor uw planten op uw grond, met een vorstmelding als het nodig is
Dit artikel laat zien wat er in december speelt op elke grondsoort. Mijn tuinjaar kijkt naar uw tuin: welke van uw planten op uw adres deze maand aandacht nodig hebben, en een mail op het moment dat er vorst op komst is die voor uw planten telt.
Bekijk Mijn tuinjaar →Lees ook