Bijna elke vaste plant is winterhard: van de 172 planten in onze plantengids verdragen er 130 een vorst van -25 °C of kouder. Winterhard betekent alleen dat de plant de winter overleeft. De meeste vaste planten sterven bovengronds af en zijn van december tot maart onzichtbaar.
Wilt u een border die ook in de winter iets laat zien, kies dan uit twee groepen: planten met wintergroen blad en planten met een sterk wintersilhouet.
Vaste planten die groen blijven in de winter
Deze zes houden hun blad. Ze doen het meeste werk op plekken waar u in de winter langs loopt of op uitkijkt: bij de voordeur, langs het pad, onder een boom.
Bloeit van januari tot april, als bijna niets anders bloeit. Het leerachtige blad blijft het hele jaar groen.
Groot glanzend blad dat het hele jaar blijft en in de winter donkerrood kleurt. Bloeit daarna in maart en april.
Wintergroene pol met smal, gebogen blad dat er in januari net zo verzorgd bij staat als in juli.
Wintergroene varen met fijn, dubbel geveerd blad. Knip de oude wedels pas in maart af.
Wintergroene pol van glanzend, grasachtig blad, ook in droge schaduw onder bomen. Na een strenge winter in maart afknippen.
Bodembedekker voor droge schaduw. Het blad blijft in zachte winters groen.
Vaste planten met een sterk wintersilhouet
Deze zes sterven af maar blijven overeind staan. Hun pluimen en zaadhoofden vangen rijp en sneeuw en geven de border in de winter vorm. Voorwaarde is dat u ze niet in het najaar afknipt.
Strak rechtopgaand gras dat zijn vorm houdt door regen, wind en winter. Pas in maart afknippen.
Grote pollen met pluimen die de hele winter blijven staan en rijp en sneeuw vangen. Pas in maart afknippen.
De uitgebloeide schermen kleuren bruin en blijven tot in de winter staan. Laat ze staan.
De donkere zaadkoppen geven structuur in de winter en zijn voer voor vogels.
Zaaddozen in etages rond de stengel, die tot in de winter blijven staan en sneeuw vasthouden.
Hoge, slanke aren die uitgebloeid tot januari overeind blijven.
Vaste planten die lang bloeien en winterhard zijn
Deze vaste planten uit onze gids bloeien vijf maanden of langer en verdragen minstens -20 °C. Erachter staan de bloeitijd en de winterhardheid.
- Duifkruidmei-oktober · -25°C
- Ooievaarsbekmei-oktober · -25°C
- Beemdkroonjuni-oktober · -25°C
- Duizendknoop Firetailjuli-november · -25°C
- Kalminkjuni-oktober · -30°C
- Spoorbloemjuni-oktober · -20°C
Lage vaste planten die winterhard zijn
Tot veertig centimeter hoog en winterhard tot -25 °C of kouder: geschikt als bodembedekker of voor de voorste rij van de border. Zoekt u op standplaats, kijk dan bij vaste planten voor volle zon of vaste planten voor schaduw.
- Goudaardbei10-15 cm · -30°C
- Kleine maagdenpalm10-15 cm · -30°C
- Mansoor10-15 cm · -30°C
- Boslief20-25 cm · -25°C
- Lelietje-van-dalen15-25 cm · -35°C
- Schaduwkruid20-25 cm · -30°C
- Zenegroen10 cm blad · -30°C
- Brunel10-30 cm · -30°C
- Tijm5-30 cm · -25°C
- Elfenbloem25-40 cm · -25°C
Hoge vaste planten die winterhard zijn
Anderhalve meter of hoger en winterhard tot -25 °C of kouder: voor de achterkant van de border of als blikvanger. De meeste houden ook in de winter hun silhouet.
- Prachtriet100-300 cm · -30°C
- Bekerplant150-250 cm · -35°C
- Alant150-220 cm · -25°C
- Leverkruid150-220 cm · -25°C
- Pijpenstrootje60-220 cm · -30°C
- Ruit90-220 cm · -25°C
- Spirea120-220 cm · -30°C
- Geitenbaard150-200 cm · -30°C
Wat betekent winterhard precies?
Het getal bij winterhard is de laagste temperatuur die een plant verdraagt. In België wordt het in een strenge winter zelden kouder dan -15 tot -20 °C, dus een plant die -20 °C of meer aankan, komt hier de winter door.
Toch vallen er elke winter vaste planten weg, en zelden door de kou. De grootste boosdoener is natte grond: wortels die maandenlang in koud water staan, rotten weg. Daarom doet een plant die op zandgrond tien jaar meegaat het op zware klei of natte leem soms maar twee winters. Lavendel, hemelsleutel en brandkruid willen in de winter droog staan; pluimspirea en leverkruid juist niet uitdrogen.
Winterhardheid begint dus bij de grond. Weet u niet welke grond u hebt, dan leest de bodemcheck dat af van de officiële bodemkaart op basis van uw adres.
Niet afknippen in het najaar
Wie in november alles kort knipt, haalt het wintersilhouet weg en neemt de plant zijn eigen bescherming af: de oude stengels en het blad dekken het hart af tegen vorst. Laat siergrassen en vaste planten met stevige stengels staan tot maart en knip ze dan in één keer terug, vlak voordat het nieuwe blad komt. Wintergroene planten knipt u alleen bij als het blad na de winter lelijk is geworden.
Winterhardheid van alle planten in onze plantengids
Per plant de laagste temperatuur die hij verdraagt. Hieronder de vijf koudebestendigste; met de knop eronder klapt u de hele lijst open. Klik op een plant voor de volledige beschrijving, met de grond waarop hij groeit.
| Plant | Winterhard tot | Standplaats |
|---|---|---|
| Blauwe sparPicea pungens | -40°C | Volle zon |
| StruisvarenMatteuccia | -40°C | Halfschaduw, schaduw |
| BekerplantSilphium | -35°C | Volle zon |
| Gebroken hartjeLamprocapnos | -35°C | Halfschaduw (ochtendzon ideaal) |
| Grote kattenstaartLythrum | -35°C | Volle zon tot lichte halfschaduw |
Toon alle 172 planten
| Plant | Winterhard tot | Standplaats |
|---|---|---|
| Lelietje-van-dalenConvallaria | -35°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| Oosterse klaproosPapaver | -35°C (volkomen hard) | Volle zon |
| AnjerDianthus | -30°C | Volle zon |
| Annabelle-hortensiaHydrangea arborescens | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| BeukFagus | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| BrunelPrunella | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| DubbelloofBlechnum | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| DuizendbladAchillea | -30°C | Volle zon |
| EreprijsVeronica | -30°C | Volle zon tot lichte halfschaduw |
| FranjekelkTellima | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| GeitenbaardAruncus | -30°C | Halfschaduw tot lichte schaduw |
| Gele kornoeljeCornus mas | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| GoudaardbeiWaldsteinia | -30°C | Zon tot volle schaduw (alleskunner) |
| GoudklokjeUvularia | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| Groot prairiegrasAndropogon | -30°C (prairie-hard) | Volle zon |
| Grote veldbiesLuzula | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| HaagbeukCarpinus | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| HartlelieHosta | -30°C (uiterst hard) | Halfschaduw tot schaduw |
| HemelsleutelSedum | -30°C | Volle zon |
| HemelsleutelHylotelephium | -30°C | Volle zon |
| IJzerhardVernonia | -30°C | Volle zon |
| IndigoplantBaptisia | -30°C | Volle zon |
| KalminkKalimeris | -30°C | Zon tot lichte halfschaduw |
| Klein prairiegrasSchizachyrium | -30°C (mits drainage) | Volle zon |
| Kleine maagdenpalmVinca | -30°C | Zon tot diepe schaduw (bloei rijkst in halfschaduw) |
| KlimopHedera | -30°C | Halfschaduw tot diepe schaduw |
| KogelbloemTrollius | -30°C | Zon tot halfschaduw, mits de grond vochtig blijft |
| KoningsvarenOsmunda | -30°C | Halfschaduw tot lichte zon (indien constant vochtig) |
| KruiskruidLigularia | -30°C | Halfschaduw (essentieel — anders slappe bladen bij hitte) |
| LampenpoetserLiatris | -30°C (prairie-hard) | Volle zon |
| LindeTilia | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| MannetjesvarenDryopteris | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| MansoorAsarum | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| MargrietLeucanthemum | -30°C | Volle zon tot lichte halfschaduw |
| MeisjesogenCoreopsis | -30°C | Volle zon |
| MuggengrasBouteloua | -30°C (mits drainage) | Volle zon |
| NagelkruidGeum | -30°C (volkomen hard) | Zon tot halfschaduw |
| PijpenstrootjeMolinia | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| PimpernelSanguisorba | -30°C | Volle zon, halfschaduw |
| PioenroosPaeonia | -30°C | Volle zon tot lichte schaduw |
| PluimspireaAstilbe | -30°C | Halfschaduw tot schaduw |
| PrachtrietMiscanthus | -30°C | Volle zon |
| PrairiedropzaadSporobolus | -30°C | Volle zon |
| SchaduwkruidPachysandra | -30°C | Halfschaduw tot diepe schaduw |
| SchijnasterBoltonia | -30°C | Volle zon tot lichte halfschaduw |
| SchijnspireaGillenia | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| SchildpadbloemChelone | -30°C | Zon tot halfschaduw |
| SchoenlappersplantBergenia | -30°C | Halfschaduw, schaduw |
| SmeerwortelSymphytum | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| SmeleDeschampsia | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| SpireaFilipendula | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| StermaagdenpalmAmsonia | -30°C | Zon tot lichte halfschaduw |
| StruisrietCalamagrostis | -30°C | Volle zon tot halfschaduw |
| TrilgrasBriza | -30°C | Zon tot lichte halfschaduw |
| VenijnboomTaxus | -30°C | Zon tot diepe schaduw |
| VenushaarAdiantum | -30°C (ondanks het tere uiterlijk) | Halfschaduw tot volle schaduw, beschut |
| Vingergras NorthwindPanicum | -30°C | Volle zon |
| Virginische ereprijsVeronicastrum | -30°C | Volle zon, halfschaduw |
| WijfjesvarenAthyrium | -30°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| ZenegroenAjuga | -30°C | Halfschaduw tot schaduw, verdraagt zon op vochtige grond |
| ZilverkaarsActaea | -30°C | Halfschaduw tot zon |
| ZonnehoedEchinacea | -30°C | Volle zon, halfschaduw |
| Zonnehoed GoldsturmRudbeckia | -30°C | Volle zon |
| KijkbladRodgersia | -28°C | Halfschaduw (ochtendzon prima, hete middagzon niet) |
| AkeleiAquilegia | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| AlantInula | -25°C | Volle zon tot halfschaduw |
| Alpen-kruisdistelEryngium | -25°C | Volle zon |
| Amerikaanse herfstasterSymphyotrichum | -25°C | Volle zon |
| BeemdkroonKnautia | -25°C | Volle zon |
| BergamotplantMonarda | -25°C | Volle zon tot halfschaduw |
| BergasterAster | -25°C | Volle zon |
| Blauwe regenWisteria | -25°C | Volle zon |
| BlauwgrasSesleria | -25°C (halfwintergroen) | Zon tot lichte halfschaduw |
| BosliefOmphalodes | -25°C | Halfschaduw tot schaduw |
| BosrankClematis | -25°C | Volle zon (basis in schaduw) |
| DuifkruidScabiosa | -25°C | Volle zon |
| Duizendknoop FiretailPersicaria | -25°C | Zon, halfschaduw |
| ElfenbloemEpimedium | -25°C | Halfschaduw tot diepe schaduw |
| HerfstanemoonAnemone | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| HerfstasterAster | -25°C | Volle zon |
| HortensiaHydrangea | -25°C (vrijwel alle soorten) | Halfschaduw (macrophylla), zon (paniculata) |
| IrisIris | -25°C | Zon (germanica), halfschaduw (sibirica) |
| Japanse esdoornAcer | -25°C | Halfschaduw |
| Japanse hulstIlex | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| KattenkruidNepeta | -25°C | Volle zon, halfschaduw |
| Kaukasisch vergeet-mij-nietjeBrunnera | -25°C | Halfschaduw tot schaduw |
| KlokjesbloemCampanula | -25°C | Halfschaduw tot lichte schaduw, verdraagt zon op vochtige grond |
| KogeldistelEchinops | -25°C | Volle zon |
| Lammeren-oorStachys | -25°C | Volle zon |
| LaurierkersPrunus | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| LeverkruidEupatorium | -25°C | Volle zon tot halfschaduw |
| LongkruidPulmonaria | -25°C | Halfschaduw tot schaduw |
| LupineLupinus | -25°C | Volle zon tot lichte schaduw |
| NieskruidHelleborus | -25°C | Halfschaduw, schaduw |
| OoievaarsbekGeranium | -25°C | Zon tot halfschaduw |
| OreganoOriganum | -25°C | Volle zon |
| PalmboompjeBuxus | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| PimpernelPimpinella | -25°C | Volle zon tot halfschaduw |
| PurperklokjeHeuchera | -25°C | Halfschaduw |
| RidderspoorDelphinium | -25°C | Volle zon tot lichte schaduw |
| RotsooievaarsbekGeranium | -25°C | Zon tot volle schaduw — een van de weinigen die alles verdraagt |
| RuitThalictrum | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| Russische saliePerovskia | -25°C | Volle zon |
| SalieSalvia | -25°C (sylvestris-groep) | Volle zon (min. 6 uur) |
| SchuimbloemTiarella | -25°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| SchuimklokjeHeucherella | -25°C | Halfschaduw |
| SierperenPyrus calleryana | -25°C | Volle zon |
| SieruiAllium | -25°C | Volle zon |
| SleutelbloemPrimula | -25°C | Halfschaduw tot schaduw, zon mits blijvend vochtig |
| TijmThymus | -25°C | Volle zon |
| TongvarenAsplenium | -25°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| VedergrasStipa | -25°C (meeste soorten) | Volle zon |
| VenkelFoeniculum | -25°C | Volle zon |
| VingerhoedskruidDigitalis | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| VlambloemPhlox | -25°C | Volle zon tot halfschaduw |
| VlinderstruikBuddleja | -25°C | Volle zon |
| VoorjaarszonnebloemDoronicum | -25°C | Zon, halfschaduw |
| VrouwenmantelAlchemilla | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| WaaierpalmKirengeshoma | -25°C | Halfschaduw, schaduw |
| Zachte naaldvarenPolystichum | -25°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| Zeeuws knoopjeAstrantia | -25°C | Halfschaduw tot zon |
| ZeggeCarex | -25°C | Halfschaduw tot schaduw |
| Zilveren toortsVerbascum | -25°C | Volle zon |
| ZomerzonnehoedHelenium | -25°C | Volle zon |
| ZwenkgrasFestuca | -25°C | Volle zon |
| AmandelwolfsmelkEuphorbia | -20°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| BlauwbaardCaryopteris | -20°C | Volle zon |
| Blauwe knoopjesCatananche | -20°C | Volle zon |
| BrandkruidPhlomis | -20°C | Volle zon |
| DropplantAgastache | -20°C | Volle zon |
| HerfstcyclaamCyclamen | -20°C (bewezen winterhard in België) | Halfschaduw tot schaduw |
| Italiaanse aronskelkArum | -20°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| Japans bloedgrasImperata | -20°C (loopt laat uit in het voorjaar) | Zon tot lichte halfschaduw (zon = felste kleur) |
| Japans bospronkgrasHakonechloa | -20°C | Halfschaduw tot lichte schaduw |
| KoraallisIris | -20°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| LampenpoetsersgrasPennisetum | -20°C | Volle zon |
| LeliegrasLiriope | -20°C | Halfschaduw tot schaduw |
| Mexicaans vedergrasNassella | -20°C | Volle zon |
| MontbretiaCrocosmia | -20°C ('Lucifer'); kleinbloemige cultivars -15°C | Volle zon tot lichte halfschaduw |
| RoosRosa | -20°C (vrijwel alle moderne soorten) | Volle zon, min. 6 uur |
| SlangenbaardOphiopogon | -20°C | Halfschaduw tot schaduw (kleur diepst met wat licht) |
| SlangenkruidEchium | -20°C | Volle zon |
| SpoorbloemCentranthus | -20°C | Volle zon |
| StruikkamperfoelieLonicera nitida | -20°C | Halfschaduw tot zon |
| ZonneroosjeHelianthemum | -20°C (mits droog) | Volle zon |
| MuizendoornRuscus | -18°C | Halfschaduw tot volle schaduw |
| AkantAcanthus | -15°C (wortels dieper winterhard; jong blad kan invriezen) | Halfschaduw tot zon (bloei rijker met ochtendzon) |
| BieslookirisSisyrinchium | -15°C | Volle zon |
| HeiligenbloemSantolina | -15°C | Volle zon |
| HerfstkaarsHesperantha | -15°C (mulch aanbevolen) | Zon, halfschaduw |
| IJzerhardVerbena | -15°C (riskant) | Volle zon |
| Italiaanse cipresCupressus sempervirens | -15°C (riskant) | Volle zon |
| LavendelLavandula | -15 tot -25°C (angustifolia) | Volle zon (min. 6 uur) |
| MagnoliaMagnolia grandiflora | -15°C (riskant) | Volle zon tot halfschaduw |
| MonnikspeperVitex | -15°C (loopt na vorstschade uit de basis weer uit) | Volle zon |
| Nieuw-Zeelands windgrasAnemanthele | -15°C (wintergroen; beschutte plek in koude streken) | Zon tot halfschaduw |
| PampasgrasCortaderia | -15°C | Volle zon |
| PrachtkaarsGaura | -15°C (mits droog — natte winters zijn de echte vijand) | Volle zon |
| Roze muhlygrasMuhlenbergia | -15 tot -20°C, MAAR alleen droog + beschut (natte winters fataal) | Volle zon (warmte!) |
| RozemarijnRosmarinus | -15°C (riskant) | Volle zon |
| SchildpadbloemPenstemon | -15°C | Volle zon |
| SneeuwbalViburnum | -15°C (in strenge winters kan blad beschadigen) | Zon tot halfschaduw, verdraagt lichte schaduw |
| Struik-gamanderTeucrium | -15°C (mits droog) | Volle zon |
| Vaste muurbloemErysimum | -15°C (mits droog) | Volle zon |
| VuurpijlKniphofia | -15 tot -20°C (mits droog; blad beschermt het hart) | Volle zon |
| CistusroosCistus | -12°C (beschutte plek + drainage vereist) | Volle zon (min. 6 uur) |
| Spaans madeliefjeErigeron | -10 tot -12°C, maar zaait zich betrouwbaar uit | Volle zon |
De winterhardheid komt van de plantpagina van elke soort in onze plantengids. Bij een bereik geldt het eerste getal voor de minst winterharde soort of cultivar.
Veelgestelde vragen over winterharde vaste planten
Welke vaste planten zijn winterhard?
Welke vaste planten blijven groen in de winter?
Welke vaste planten bloeien lang en zijn winterhard?
Moet ik vaste planten afknippen voor de winter?
Welke vaste planten bloeien in de winter?
Moet ik vaste planten afknippen voor de winter?
Waarom gaan winterharde planten toch dood in de winter?
Zijn vaste planten in pot ook winterhard?
Verder lezen: vaste planten voor schaduw, vaste planten voor halfschaduw, bodembedekkers, siergrassen in uw tuin, welke haag blijft groen in de winter en de volledige plantengids.
Welke planten passen bij uw grond?
Een Slim Tuinplan kiest vaste planten die op uw grond de winter doorkomen en verdeelt ze zo dat de border in elk seizoen iets laat zien.
Doe de gratis tuinintake →